Campuchia: Thủ tướng Hun Sen cầu mong vận may

Hàng ngàn nhà sư tham dự nghi lễ theo lệnh của Thủ tướng Campuchia
Hàng ngàn nhà sư tham dự nghi lễ theo lệnh của Thủ tướng Campuchia

Những vị khách du lịch bối rối khi bị cảnh sát từ chối cho vào tại cổng chính của khu đền nổi tiếng Angkor Wat vào cuối tuần vừa rồi.

 

Di tích đền thờ đá từ thế kỉ 12, một trong những điểm đến nổi tiếng nhất châu Á, đã được trưng dụng để làm nền cho một nghi lễ đầy ngẫu hứng, bởi người đàn ông đã lãnh đạo đất nước suốt hơn ba thập niên.

Thủ tướng Hun Sen miêu tả đây là sự kiện cầu nguyện cho hòa bình và thống nhất. Và khi Hun Sen ra lệnh, chắc chắn mệnh lệnh sẽ được thực hiện đầy phong cách.

Hàng ngàn thầy tu khoác áo vàng cam tham gia diễu hành tại sự kiện trong hai ngày, cùng với học sinh, hướng đạo sinh và đông đảo người dân địa phương, mặc đồ trắng theo hướng dẫn.

Họ bị trông nom bởi những nhân viên an ninh nghiêm nghị, kiểm soát để tránh xa khỏi đảng phái của Thủ tướng.

Chi tiết về an ninh của Hun Sen nổi tiếng bí mật; nếu cố gắng quay lại cảnh ông đến hiện trường, bạn có thể sẽ nhận lại vài vết bầm tím do bị đấm liên hồi vào lưng.

Một ngôi đền mạ vàng được dựng lên ngay cạnh hào bao quanh Angkor Wat, được trang trí bằng nhiều chiếc lọng, biểu tượng của đẳng cấp hoàng gia của Phật giáo. Những tấm thảm đỏ khổng lồ được trải dọc con đường đầy bụi đất.

Những gói quà được bọc cẩn thận và đặt trên những chiếc đĩa vàng trước khi các nhà sư tụng kinh niệm Phật và in những tấm thiệp nói rằng đây là đồ cúng tiến của Thủ tướng.

Các bộ trưởng và một số đối tác kinh doanh của Hun Sen, những người được cho là “oknhas” hay bạn nối khố, cùng ông xếp hàng làm lễ.

Hun Sen tham gia cùng vợ cả hai ngày sự kiện mà không báo trước.

Hun Sen trưng dụng địa danh du lịch nổi tiếng làm nơi tổ chức nghi lễ
Hun Sen trưng dụng địa danh du lịch nổi tiếng làm nơi tổ chức nghi lễ

Ông bước chậm, thể hiện sự không thoải mái, chào hỏi một số khách, và phải được trợ giúp để ngồi xuống trước mặt các nhà sư, dựa vào tấm đệm một cách lúng túng.

Nhìn ông có vẻ vẻ yếu hơn, và già hơn tuổi 65 của mình. Nhưng ông ngồi qua hai phiên cầu nguyện, một màn biểu diễn múa truyền thống và thực hiện hai nghi lễ thắp nến với vợ.

Dù có mệt thế nào, việc dự buổi lễ đến cuối cùng vẫn rất quan trọng với Hun Sen.

Thách thức bầu cử

Những người dân thường chỉ hiểu đơn giản là sự kiện được tổ chức để cầu nguyện cho đất nước. Là những người sùng đạo, họ tỏ ra vui vẻ khi được là một phần của sự phô trương phong phú thể hiện lòng mộ đạo.

Nhưng thời điểm tổ chức sự kiện này lại rất quan trọng với sự phát triển chính trị mạnh mẽ nhất trong 20 năm.

Vào tháng 6, đảng đối lập chính, Đảng Cứu Quốc Campuchia (CNRP), đã có màn thể hiện tốt tại những cuộc bầu cử tại những địa phương quan trọng dù phải chịu sự đe dọa và gần như độc quyền truyền thông của Đảng Nhân dân Campuchia (CPP).

Thủ tướng Hun Sen xuất hiện với vẻ ốm yếu tại buổi lễ

Đảng CNRP cũng đã thể hiện tốt tương tự tại cuộc tổng tuyển cử gần nhất năm 2013, cho rằng việc không chiến thắng là do có sự gian lận.

Đây có thể cho là thách thức lớn nhất cho sự cầm quyền của Hun Sen từ khi ông trở thành Thủ tướng năm 1985.

Phản ứng của Chính phủ là đóng cửa một số kênh truyền thông, bắt giữ thủ lĩnh đảng CNRP, Kem Sokha, với tội danh kì lạ là sự nghi ngờ về việc Mỹ hậu thuẫn để lật đổ Hun Sen, và rồi tháng trước, là giải thể đảng của ông.

Phần lớn các chính trị gia hàng đầu của đảng này đã trốn khỏi đất nước, bao gồm cả Phó Chủ tịch Mu Sochua.

“Nếu ông ấy chắc chắn về khả năng của mình, ông ấy sẽ không phải lúc nào cũng làm những chuyện thế này,” bà nói. “Nếu ông ấy chắc chắn về khả năng của mình, ông ấy sẽ gọi chúng tôi lại và nói ‘hãy cạnh tranh tự do và công bằng’. Ông ấy bị ám ảnh bởi việc nắm quyền.”

Chế độ một đảng

Campuchia hiện tại có thể coi là đất nước một đảng, đang tiến tới một cuộc bầu cử được Mỹ và EU coi là không chính đáng.

Dự án sau Chiến Tranh Lạnh về việc xây dựng lại đất nước dựa trên các nguyên tắc dân chủ được Liên Hợp Quốc và các nước thành viên đầu tư hàng tỷ đô-la đang đứng trước nguy cơ bị phá hủy.

Tại Mỹ và EU, đã có những cuộc đàm thoại về lệnh trừng phạt – điều mà đảng CNRP ủng hộ, nhưng cũng sẽ ảnh hưởng xấu tới những người dân Campuchia bình thường – để tìm ra biện pháp cho một tương lai tốt đẹp hơn.

Hun Sen là một người đàn ông ít học đến từ một thị trấn nhỏ ở Campuchia. Ông mất một con mắt khi chiến đấu với quân Khmer Đỏ vào những năm 1970, sau đó dựa vào Việt Nam tham chiến năm 1979, lật đổ chế độ cuồng tín do Pol Pot đứng đầu.

Ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Ngoại giao khi mới 26 tuổi, và gây ấn tượng với những nước bảo trợ là Xô Viết và Việt Nam với sự thông minh của mình.

Ông đã chứng tỏ mình khôn hơn so với các đối thủ bằng việc xui khiến, đe dọa và đôi khi có những hành động bạo lực du côn.

Với một đất nước phụ thuộc phần lớn vào viện trợ quốc tế chỉ để nuôi Chính phủ hoạt động, ông đã cho phép hoạt động khá tự do về truyền thông, các đảng phái chính trị và xã hội dân sự, nhưng cũng không để bất kì yếu tố nào làm ảnh hưởng đến uy quyền của mình. Vậy điều gì đã khiến ông đi một bước quyết liệt như hiện nay?

Ảnh hưởng của Trung Quốc

Lý do đầu tiên là Trung Quốc.

Trung Quốc hiện là nhà viện trợ lớn nhất của Campuchia, và đã từ chối chỉ trích việc tấn công các đối thủ của Hun Sen.

Viện trợ của phương Tây không còn quan trọng như trước, nhất là khi nền kinh tế tăng trưởng nhanh, giúp đem lại nguồn thu nhập dồi dào cho Hun Sen và những người thân cận.

Sáu năm trước, thủ tướng từng công khai khoe khoang với công chúng rằng thu nhập chính thức của ông là hơn 1000 USD/tháng.

Thực tế, ông cùng vợ và 6 người con được cho là có tài sản kếch xù có giá trị hàng trăm triệu đô-la.

Lãnh đạo đối lập Mu Sochua nói Hun Sen bị
Lãnh đạo đối lập Mu Sochua nói Hun Sen bị “ám ảnh bởi việc nắm quyền”

Vì thế những ý kiến cho rằng Campuchia có thể bị rút viện trợ nếu đảng CNRP bị giải thể không còn quan trọng.

Tuy nhiên, EU và Mỹ vẫn đang là những thị trường quan trọng nhất cho hàng xuất khẩu của Campuchia, cụ thể là ngành công nghiệp dệt may, cung cấp công việc cho hàng trăm người nghèo tại Campuchia.

Nếu EU rút liên hệ thương mại với Campuchia với tư cách là một quốc gia kém phát triển nhất thế giới, điều này sẽ có ảnh hưởng vô cùng lớn tới nền kinh tế quốc gia.

Nhưng cũng chính vì điều này, EU sẽ không muốn đi bước này, tại một khu vực có rất ít quốc gia có tiêu chuẩn dân chủ cao.

Thay vào đó, EU có thể sử dụng những lệnh cấm vận cụ thể, nhắm đến một vài cán bộ đứng đầu, có thể gây phiền toái cho gia đình của họ, nhưng sẽ không đe dọa tài sản và địa vị của họ tại Campuchia.

Sức mạnh của mạng xã hội

Một lý do khác khiến Hun Sen từ bỏ thỏa hiệp với bề ngoài dân chủ mà ông từng chung sống suốt những năm qua là sự thay đổi về mặt nhân khẩu học, và sự xuất hiện của mạng xã hội.

Tại bán đảo nhỏ nằm giữa sông Mekong và sông Tonle Sap tại Phnom Penh, các công nhân đang xây dựng một đài tưởng niệm khổng lồ bằng đá, với các trụ ngạch được trạm trổ, không như những khu đền vĩ đại của Angkor, nhằm tôn vinh những công trạng của Hun Sen.

Đài tưởng niệm này tập trung vào chính sách mà ông gọi là “đôi bên cùng có lợi”, khi ông vừa thuyết phục được quân Khmer Đỏ từ bỏ chiến đấu vào những năm 1990, vừa kết thúc cuộc nội chiến kéo dài.

Đây là một phần của thứ được gọi là tôn thờ nhân cách, với các trường học, bệnh viện, thư viện, những cây cầu được đặt tên theo Thủ tướng, người đã thêm vào rất nhiều điều tôn kính vào tước hiệu chính thức của ông mà rất ít người có thể nhớ được.

Hun Sen đứng đầu một mạng lưới các nhà tài trợ có lợi ích lớn từ gần như tất cả các hoạt động kinh tế tại đất nước. Trên lý thuyết, ông là một người không ai có thể động đến.

Nhưng phần lớn người dân Campuchia được sinh sau khi chiến tranh đã kết thúc, và chính sách “đôi bên cùng có lợi” chủ yếu chỉ gây ấn tượng với những người lớn tuổi, những người có thể nhớ lại những năm tháng xung đột khủng khiếp.

Những người trẻ tuổi quan tâm hơn tới “căn bệnh” tham nhũng hiện nay, sự phân hóa rõ rệt giữa giàu và nghèo, và những chính sách bất công như tịch thu đất của các doanh nghiệp có quan hệ.

Chính người trẻ là những người ủng hộ CNRP, mặc cho cương lĩnh chính trị mập mờ và đôi khi là sự lãnh đạo cứng đầu của đảng này.

Thế hệ trẻ sử dụng mạng xã hội để thể hiện sự phản đối
Thế hệ trẻ sử dụng mạng xã hội để thể hiện sự phản đối

Họ sử dụng mạng xã hội để huy động sự ủng hộ cho đảng đối lập, vượt qua cả các kênh truyền hình và báo chí gần như bị độc quyền bởi đảng CPP.

Hun Sen không còn nhiều thời gian.

Những người thân cận đóng góp cho đảng của ông, và những người được lợi ích lớn từ quan hệ mật thiết với ông, cũng có thể quyết định thay đổi người lãnh đạo của mình nếu cần.

Vầng hào quang quyền lực vẫn lan tỏa từ Hun Sen. Nếu có một chân lý cho các nhà quan sát chính trị Đông Nam Á, thì đó là không bao giờ được đánh giá thấp người đàn ông quyền lực của Campuchia.

Bằng cách tổ chức lễ cầu nguyện tại Angkor Wat, biểu tượng đã được sử dụng trên quốc kỳ Campuchia từ khi nước này giành độc lập từ Pháp năm 1953, ông liên hệ mình với các vị vua ở thời kì hoàng kim của lịch sử Campuchia, đồng thời cũng thể hiện mình là một người sùng đạo Phật.

Sự khéo léo lợi dụng các định chế tôn kính có thể giúp kéo dài tính chính danh, tại một đất nước mà quá khứ khắc nghiệt làm nhiều người thấm nhuần sự phục tùng chính quyền.

Nhưng như trường hợp các lãnh đạo độc đoán khác, như Suharto ở Indonesia, hoặc kể cả cố quốc vương Sihanouk của Campuchia, đã cho thấy, khi tính chính danh đó bị dao động, nó có thể sụp đổ rất nhanh chóng.

Theo BBC

Related posts

Top